Zorgsystemen in heel Europa staan voor een uitdaging die steeds moeilijker te verenigen lijkt: meer zorg leveren, wachttijden verkorten en de productiviteit verhogen, terwijl er wordt gewerkt met beperkte budgetten en een overbelaste personeelscapaciteit. Tegelijkertijd neemt de vraag naar zorg toe. De bevolking vergrijst, patiënten leven langer met meerdere chronische aandoeningen en behandelopties worden steeds complexer en intensiever in het gebruik van middelen. De verwachtingen groeien sneller dan de capaciteit kan meegroeien, waardoor de kloof tussen wat ziekenhuizen moeten leveren en wat haalbaar lijkt steeds groter wordt. Toch blijft de noodzaak om extra capaciteit te creëren onmiskenbaar. De vraag is waar die capaciteit nog te vinden is. Dat vraagt om een kritische blik op variatie in processen, opnames die langer duren dan nodig, verouderde routines en knelpunten die in de praktijk normaal zijn geworden, maar weinig waarde toevoegen.
Daarbij ontstaat de bekende paradox: als iedereen al op volle kracht werkt, waar kan extra productiviteit dan vandaan komen? Teams voelen zich maximaal belast, afdelingen lijken continu vol en zorglijnen functioneren alsof het altijd winterpiek is. Harder werken is geen optie, en met minder werken al helemaal niet.
Misschien gaat het niet om harder duwen, maar om scherper inzicht krijgen.
Wanneer ziekenhuizen gebruikmaken van geïntegreerde planning en nauwkeurige kostprijsberekeningen, wordt zorg meetbaar, consistent en vergelijkbaar. Zorgpaden die uniek lijken, blijken onderdeel te zijn van herkenbare patronen. Variatie die eerder onzichtbaar was, wordt zichtbaar gemaakt. Met benchmarking kunnen organisaties zien waar prestaties afwijken van andere ziekenhuizen en wat het verkleinen van die verschillen kan opleveren.
Zo begon ook een van onze recente trajecten. Met behulp van de geïntegreerde kostprijs- en benchmarkmogelijkheden van LOGEX stelde een ziekenhuis in het Verenigd Koninkrijk een eenvoudige vraag: waar kunnen we capaciteit vinden zonder harder te werken of meer uit te geven? Benchmarking gaf het antwoord. Binnen de meest arbeids- en middelenintensieve zorgpaden viel elektieve heupchirurgie op door een duidelijke variatie in opnameduur ten opzichte van de best presterende peers, groot genoeg om te vertalen naar duizenden beddagen.
Toen we modelleerden wat het dichten van deze kloof zou betekenen, kwam een opvallend resultaat naar voren: ongeveer vijftienduizend beddagen per jaar, gelijk aan veertig bedden per nacht.
De onderstaande case study laat zien hoe deze kans werd geïdentificeerd, gevalideerd en vertaald naar een praktisch verbeterplan, en waarom deze aanpak toepasbaar is op veel andere middelenintensieve zorgpaden.
De uitdaging van onze klant
Het ziekenhuis was al langere tijd op zoek naar realistische manieren om de capaciteit te vergroten, maar worstelde, zoals veel organisaties, om precies te bepalen waar betekenisvolle verbeteringen mogelijk waren. De middelen waren beperkt en de ruimte om harder te werken was er simpelweg niet.
Wat zij wel hadden, was een sterke analytische basis. De geïntegreerde kostprijs- en planningstools leverden consistente en vergelijkbare data op, waardoor benchmarking effectief kon worden ingezet om variatie op te sporen die daadwerkelijk om te zetten was in actie.
Onze aanpak
Op basis van de activiteit- en kostendata analyseerden we de tien behandelgroepen met de grootste variatie ten opzichte van vergelijkbare ziekenhuizen. Deze groep laat doorgaans de duidelijkste operationele kansen zien. Binnen deze selectie kwam elektieve heupchirurgie naar voren als veelbelovende kandidaat. De combinatie van een hoog volume, een intensief gebruik van middelen, een goed planbare patiëntengroep en een duidelijke afwijking in opnameduur maakte dit traject geschikt voor verdere analyse.
Daarna onderzochten we in welke onderdelen van het zorgpad de variatie ontstond en modelleerden we wat het verminderen hiervan zou betekenen voor beschikbare bedden, productie en de totale prestaties van het traject. Omdat het ziekenhuis al werkte met geïntegreerde planning, konden deze inzichten direct worden verbonden aan operationele haalbaarheid, inclusief workforcecapaciteit en financiële impact.
De impact
De LOGEX Professional Benchmark liet zien dat binnen de tien behandelgroepen met de grootste afwijking tot wel vijftienduizend beddagen per jaar konden worden vrijgemaakt, gelijk aan ongeveer veertig bedden per dag.
Deze impact reikt verder dan alleen beschikbare capaciteit. Door workforce en financiën mee te nemen in de analyse, werd zichtbaar hoe deze verbetering zich in de praktijk zou uitspelen.
Kortere en voorspelbare opnames verlagen de dagelijkse druk op afdelingen. Hierdoor ontstaat meer ruimte voor medewerkers om zich te richten op geplande zorg in plaats van het continu oplossen van doorstroomproblemen. Ook neemt de afhankelijkheid van tijdelijk personeel af doordat bedden consistenter beschikbaar zijn.
Financieel gezien leidt het behandelen van meer patiënten met dezelfde middelen tot een hogere kosteneffectiviteit per casus. Infrastructuur en vaste workforce zijn al gefinancierd, waardoor elke extra patiënt direct bijdraagt aan een hogere productiviteit zonder extra budget.
Meer beschikbare bedden betekenen bovendien meer electieve productie, kortere wachttijden en betere doorstroom, allemaal binnen de bestaande muren van het ziekenhuis. Dit gaat daarmee niet alleen om efficiëntie, maar om het creëren van uitvoerbare capaciteit die het gehele zorgpad versterkt.
Verder kijken dan één zorgpad
De inzichten uit dit traject roepen een bredere vraag op. Heupchirurgie is slechts één voorbeeld. Vergelijkbare variatie bestaat in andere middelenintensieve zorgpaden, zoals knieprothesen, rugoperaties, abdominale chirurgie en cardiologische interventies.
Stel dat elk ziekenhuis dezelfde benchmarkanalyse zou uitvoeren voor de tien zorgpaden met de grootste variatie. Hoeveel capaciteit zou er dan beschikbaar komen binnen een regio of land? Hoeveel sneller zouden wachttijden kunnen dalen als elk ziekenhuis zelfs maar één zorgpad vindt met een potentieel van vijf tot tien bedden per dag?
Het potentieel gaat verder dan één zorgpad, één ziekenhuis of één casus. Het gaat om een methode die herhaalbaar en schaalbaar is en die zich eenvoudig laat integreren in bredere programma’s voor productiviteitsverbetering in zorgsystemen.
.png)