De wendbare zorgorganisatie: inzichten die richting geven aan de toekomst

Op 10 februari vond in Utrecht het congres De Wendbare Zorgorganisatie plaats. Bestuurders, financieel experts, beleidsmakers en onderzoekers gingen er met elkaar in gesprek over hoe zorgorganisaties toekomstbestendig kunnen blijven in een omgeving waar druk op medewerkers, middelen en kwaliteit blijft toenemen.

Vooruitkijken begint met één verhaal

De rode draad in veel gesprekken was de behoefte aan toekomstgerichte sturing. Veel instellingen werken nog met modellen die ooit goed functioneerden, maar tegenwoordig te weinig flexibiliteit bieden. KPI‑sets bewegen niet altijd mee met veranderende omstandigheden en dashboards sluiten niet altijd aan op de dynamiek van teams. Daardoor ontstaat een sterke behoefte aan actuele en voorspellende stuurinformatie.

In die context werd rolling forecasting regelmatig genoemd, en vaak in samenhang met capaciteitsmanagement. Het werd duidelijk dat vooruitkijken pas echt waardevol wordt wanneer inzicht in personeel, middelen en zorgvraag met elkaar verbonden is. Deze koppeling weerspiegelde een breder sentiment van de dag: organisaties zoeken niet naar extra data, maar naar inzichten die rust, richting en eenduidigheid geven.

Kwaliteit van zorg als kompas

Die behoefte aan rust en helderheid kwam ook terug in gesprekken over kwaliteit van zorg. Doelmatigheid werd gezien als middel om die kwaliteit te versterken, niet als doel op zich. Teams die inzicht krijgen in variatie in behandelpatronen, maandelijkse fluctuaties of kwetsbare delen van het zorgproces, herkennen sneller waar structurele verbeteringen mogelijk zijn.

De praktijkvoorbeelden lieten zien dat goede stuurinformatie ruimte creëert. Wanneer professionals begrijpen waar variatie ontstaat of waarom wachttijden bewegen, kunnen ze gerichter handelen en ontstaat meer rust in het dagelijks werk. Zo werd data niet gezien als last, maar als een hulpmiddel dat overzicht en stabiliteit bevordert.

Technologie die ontlast

Ook technologie werd vanuit datzelfde perspectief besproken: als ondersteuning van professionals. Sprekers deelden voorbeelden van organisaties die AI‑assistenten inzetten voor repetitieve vragen, onboarding of administratieve processen zoals factuurverwerking. Door dit soort taken te automatiseren, ontstaat tijd voor werk dat meer waarde toevoegt aan patiëntenzorg.

Opvallend was dat niemand technologie neerzette als vervanging van mensen. Juist het tegenovergestelde was zichtbaar: technologie wordt gekozen om professionals te ontlasten en complexiteit te verminderen.

Naar samenhangende sturing

Gaandeweg kwamen veel gesprekken uit bij één kernvraag: hoe verbind je financiën, processen, personeel en zorginhoud tot één samenhangend geheel? In een snel veranderende sector schiet versnipperde besluitvorming tekort. Sommige organisaties zetten stappen met Evidence-Based Staffing, anderen experimenteren met voorspelmodellen die zorgvraag inzichtelijk maken. Wat al deze initiatieven verbindt, is de behoefte aan een raamwerk dat laat zien wat vandaag nodig is én welke ontwikkelingen morgen relevant worden.

Samen leren en vooruitkijken

Juist daarom was de openheid tijdens het congres zo waardevol. Organisaties deelden hun ervaringen, uitdagingen en ambities, wat ruimte gaf om van elkaar te leren. Voor mij bevestigde dit het belang van goede data en heldere analyse: niet als technische exercitie, maar als manier om samenwerking te versterken en betere keuzes te ondersteunen. Echte vooruitgang ontstaat immers door mensen die gezamenlijk richting geven aan betaalbare, toegankelijke en kwalitatief hoogwaardige zorg.