Hoeveel kost een behandeling eigenlijk? Het klinkt als een eenvoudige vraag, maar binnen de ggz is die moeilijk te beantwoorden. Organisaties berekenen kostprijzen op verschillende manieren, waardoor uitkomsten lastig vergelijkbaar zijn.
Er is een groeiende behoefte aan betere, uniformere informatie die niet alleen bruikbaar is voor externe verantwoording, maar ook voor de dagelijkse sturing van organisaties. Dat vormde de aanleiding voor een sectorbreed traject met een uniforme kostprijsmethodiek als doel. Het vijfjaarlijkse NZa-kostenonderzoek ten behoeve van de tariefontwikkeling biedt waardevolle inzichten op sectorniveau, maar is minder geschikt als stuurinstrument voor individuele organisaties. Bovendien is het lastig om de grote verscheidenheid binnen de ggz te vangen in één gestandaardiseerd rekenmodel. Ook sloot de cyclus steeds minder goed aan op de praktijk. Organisaties hebben behoefte aan actuelere inzichten in hun kostenstructuur.
Winning team
Binnen brancheorganisatie De Nederlandse ggz werd daarom een “Winning Team” ingericht waarin bestuurders van verschillende instellingen samen nadachten over kostprijzen en bekostiging. Ook Annemarie Profittlich, bestuursvoorzitter van GGNet, maakt deel uit van dat team.
‘We hadden het daar al heel vaak over kostprijzen’, vertelt zij. ‘Maar hoe bepaal je die eigenlijk? En hoe komt het dat zo’n onderzoek voor veel organisaties toch een soort black box blijft? Als we onszelf als sector serieus nemen, dan zou dat toch anders moeten kunnen?’
Er was draagvlak voor een ander model, maar veel partijen vonden het ook ingewikkeld. Een uniform model ontwikkelen voor een sector die zo veelzijdig is als de ggz, werd door velen als complex en tijdrovend beschouwd. Annemarie keek daarom bewust buiten de eigen sector:
‘Tijdens een opleiding voor ziekenhuisbestuurders zag ik hoe ziekenhuizen hun kostprijzen konden analyseren en benchmarken. Toen dacht ik: waarom zouden wij dat in de ggz niet kunnen?’
Een goed voorbeeld
Die overtuiging vormde uiteindelijk de versnelling voor het initiatief.
‘Laten we er niet te ingewikkeld over doen’, zegt Annemarie. ‘We hebben een goed voorbeeld tot onze beschikking. Laten we kijken hoe we dat kunnen vertalen naar de ggz.’
Parallel aan deze gesprekken werd ook in de praktijk gezocht naar mogelijke oplossingen. GGZ Delfland, De Rooyse Wissel en De Forensische Zorgspecialisten verkenden samen met LOGEX hoe een uniforme kostprijsmethodiek voor de ggz eruit zou kunnen zien, met ondersteuning van de kennis en ervaring uit de ziekenhuissector. De eerste resultaten lieten zien dat er, ondanks de verschillen tussen organisaties, meer gemeenschappelijke uitgangspunten bestonden dan vaak werd aangenomen.
De inzichten uit die pilot kwamen op een belangrijk moment. Binnen het Winning Team groeide het draagvlak voor een sectorbrede aanpak. De pilot liet zien dat een uniforme methodiek niet alleen wenselijk was, maar ook haalbaar. Daarmee verschoof de discussie van de vraag óf het kon, naar de vraag hóe de sector het gezamenlijk zou aanpakken.
Van ambitie naar uitvoering
Een vertegenwoordiging van achttien ggz-instellingen werkte samen aan een uniforme set rekenregels. Daarbij werden deelnemers regelmatig geconfronteerd met de complexiteit van hun sector en van hun eigen organisatie.
Projectleider Max Meeuwis begeleidde het inhoudelijke traject. Volgens hem bleek al snel dat niet alle vraagstukken vooraf te voorzien waren:
‘Het doel was niet om één theoretisch model te bedenken, maar om samen vast te stellen waar uniformiteit mogelijk is en waar niet. Naarmate het project vorderde, kwamen we vraagstukken tegen die meer aandacht vroegen. Zo bleek bijvoorbeeld dat tbs-kostencomponenten binnen de forensische zorg een grotere impact hadden dan aanvankelijk gedacht, wat aanvullende analyses en discussies vereiste.’
Er was niet altijd overeenstemming. Juist omdat financials en bestuurders vanuit verschillende perspectieven naar dezelfde vraagstukken keken, liepen discussies soms hoog op. Volgens Annemarie was het dan belangrijk om steeds terug te keren naar het gezamenlijke doel.
Hierover zegt zij: ‘Je moet je niet laten verleiden om vast te lopen in details. Die details zijn belangrijk, maar blijf steeds teruggaan naar de vraag waarom je dit eigenlijk met elkaar doet.’
